H λήψη ανδρογόνων αναβολικών στεροειδών (ΑΑΣ) επιβαρύνει τους νεφρούς μέσω της διαδικασίας διήθησης από το νεφρικό παρέγχυμα.
Το πρώτο στάδιο του μεταβολισμού πραγματοποιείται στο ήπαρ, όμως στην συνέχεια προκειμένου να απεκκριθούν, περνούν μέσα από το σπείραμα και τα σωληνάρια.
Η τιμή της κρεατινίνης, που είναι αξιόπιστος δείκτης νεφρικής λειτουργίας, αυξάνει, όπως επίσης η ουρία και το ουρικό οξύ. Η 24ωρη κάθαρση της κρεατινίνης των ούρων αποτελεί τον πλέον αξιόπιστο εργαστηριακό δείκτη της νεφρικής λειτουργίας.
Η λήψη κρεατίνης (επειδή μεταβολίζεται σε κρεατινίνη), είτε με τη μορφή συμπληρώματος, ή μέσω της κατανάλωσης ζωικής πρωτεΐνης (κόκκινου κρέατος) επίσης αυξάνει την κρεατινίνη, ενώ η ουρία επηρεάζεται και από την κατάσταση ενυδάτωσης.
Συνεπώς σε αφυδάτωση όπου έχουμε αιμοσυμπήκνωση (ψευδώς υψηλό αιματοκρίτη), έχουμε και αύξηση της ουρίας.
Ο συνδυασμός AAΣ, συμπληρώματος κρεατίνης και μη ικανοποιητικής ενυδάτωσης οδηγούν σε μεγάλη επιβάρυνση της νεφρικής λειτουργίας, προκαλώντας διάμεση νεφρίτιδα, νεφρωσικό σύνδρομο και διάχυτη σπειραματονεφρίτιδα.
Στην περίπτωση που έχουμε ανουρία από τους νεφρούς (<500ml/μερα)σε συνδυασμό με αύξηση της ουρίας, κρεατινίνης και καλίου, αλλά και οίδημα των σφυρών αποτελεί μια ένδειξη οξείας νεφρικής ανεπάρκειας.
Η κατάσταση αυτή αντιμετωπίζεται με ενδοφλέβια ενυδάτωση και χρήση κορτιζόνης.
Οι νεφροί ρυθμίζουν και την αρτηριακή πίεση μέσω της ρενίνης και αγγειοτενσίνης. Επειδή οι νεφροί είναι όργανο οπισθοπεριτοναικό, απεικονιστικά φαίνονται καλά με αξονική τομογραφία.
Η τρεμπολόνη είναι άκρως νεφροτοξική και δεν θα πρέπει να συνδυάζεται με άλλα επιβαρυντικά για το νεφρό σκευάσματα, όπως τα μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη NSAID (voltaren, mesulid) και αντιβιοτικά της κατηγορίας των αμινογλυκοσίδων.
Η άμεση θεραπεία εκλογής είναι ενδοφλέβια χορήγηση κορτιζόνης και έντονη ενυδάτωση.
Η μακροσκοπική αιματουρία οφείλεται στην παρουσία αίματος στα ούρα, με αποτέλεσμα το χρώμα τους από κίτρινο να γίνεται ανοιχτό ερυθρό έως ροζ.
Η μικροσκοπική αιματουρία χαρακτηρίζεται από παρουσία ερυθρών αιμοσφαιρίων στα ούρα που ανιχνεύονται μικροσκοπικά.
Η πρώτη περίπτωση είναι σοβαρότερη και οφείλεται σε διαφορετικές παθήσεις, όπως σπεραματονεφρίτιδα, κυστίτιδα, ουρηθρίτιδα, προστατίτιδα, όγκο νεφρού.
Η δεύτερη περίπτωση παρατηρείται σε ραβδομυόλυση, ή νεφρολιθίαση.
Τα ούρα χρωματίζονται κόκκινα από διάφορες φυτοχρωστικές ουσίες που βρίσκονται στα παντζάρια και από τη ριβοφλαβίνη που βρίσκεται σε μια πολυβιταμίνη.
Τα ούρα όσο πιο αραιωμένα είναι, τόσο πιο καλή ενυδάτωση έχουμε.
Τα αραιωμένα ούρα έχουν χαμηλό ειδικό βάρος που τείνει στο 1000, ενώ τα έντονα κίτρινα που είναι και πιο πυκνά κοντά στο 1030.
Όξινα ούρα (Ph<6.0) δημιουργούνται σε πρωτεινοφαγία, ενώ τα αλκαλικά (Ph>7.0) στη χορτοφαγία.
Τα όξινα ούρα έχουν την τάση να προκαλούν λιθίαση μέσω αύξησης του ασβεστίου. Oι χρήστες ΑΑΣ εμφανίζουν συχνότερα λιθιάσεις, λόγω του ότι τα στεροειδή προκαλούν κατακράτηση ασβεστίου, αλλά και διότι κάνουν δίαιτες αυξημένες σε ζωικό λεύκωμα.
Στον κύκλο της ουρίας, απόβλητο αποτελεί και η τοξική για τον εγκέφαλο αμμωνία, η οποία στην περίπτωση όπου η λήψη ζωικής πρωτεΐνης είναι πολύ υψηλή (περίοδος γράμμωσης), τότε αύτη αθροίζεται σε τέτοιο βαθμό στο αίμα, που η οσμή του ιδρώτα είναι έντονη σαν αμμωνία (αμμωνιαιμία).
Επίσης κατά τη μυϊκή καταπόνηση (αυξημένη CPK) οι κατεστραμμένες μυϊκές ίνες απελευθερώνουν τη μυοσφαιρίνη (μια ουσία υπεύθυνη για τη μεταφορά οξυγόνου στους μύες).
Η ουσία αυτή είναι άκρως νεφροτοξική για το νεφρικό σπείραμα και μπορεί να οδηγήσει σε οξεία νεφρική ανεπάρκεια (ΟΝΑ). Ένα από τα πρώτα κλινικά ευρήματα ΟΝΑ είναι το οίδημα στα κάτω άκρα (σφυρά).
Η χρήση της στανοζολόλης βρέθηκε να προκαλεί σοβαρή χολόσταση και ΟΝΑ και τα ευρήματα της νεφρικής βιοψίας αποκαλύπτουν οξεία σωληναριακή νέκρωση.
Στη γενική μικροσκοπική ανάλυση ουρών διακρίνεται η παρουσία κυλίνδρων, κάτι που υποδηλώνει μυϊκή κόπωση, αποτέλεσμα υπερπροπόνησης.
Επίσης ερυθρά αιμοσφαίρια αποτέλεσμα της ραβδομυόλυσης, ενώ κετοσώματα-οξόνη στα ούρα θα εμφανισθούν σε περιπτώσεις δίαιτας χαμηλής σε υδατάνθρακες.
Τα ΑΑΣ διαταράσσουν την ομοιοστασία του ασβεστίου αναστέλλοντας την απέκκρισή του μέσω των ούρων και αυξάνοντας τις συγκεντρώσεις του στον ορό. Μια τέτοια αύξηση μπορεί να προκαλέσει στον αθλητή μερικά από τα συνήθη συμπτώματα της υπερασβεστιαιμίας, όπως αδυναμία, εύκολη κόπωση, αύξηση της πίεσης του αίματος και πιθανή εμφάνιση συμπτωμάτων υπέρτασης.
Σοβαρή υπερασβεστιαιμία είναι δυνατό να οδηγήσει σε σχηματισμό λίθων στους νεφρούς.
Η νεφρολιθίαση αποτελεί σοβαρό πρόβλημα, αφού είναι δυνατόν να οδηγήσει σε μόνιμη βλάβη των νεφρών.
Η επικίνδυνη ωστόσο περίοδος για τη δημιουργία νεφρολιθίασης, δεν περιορίζεται μόνο στη περίοδο χορήγησης των αναβολικών στεροειδών, αλλά και στην περίοδο που ακολουθεί μετά τη διακοπή της λήξης των φαρμάκων αυτών, οπότε παρατηρείται η διέλευση της μέγιστης συγκέντρωσης ασβεστίου μέσω των νεφρών. Στην περίπτωση που παρουσιάζεται νυχτουρία, σε συνδυασμό με δυσουρία (επώδυνο ξεκίνημα στην ούρηση),τότε υπάρχει υποψία υπερτροφίας του προστατικού αδένα, κατάσταση για την οποία ευθύνεται η χρήση ΑΑΣ.
Αύξηση ουρίας (>80mg/dl) & κρεατινίνης (>1.5mg/dl) οδηγούν σε επιβάρυνση του παρεγχύματος και των σωληναρίων, με αποτέλεσμα την αζωθαιμία και την ουραιμία.
Αυτό ισοδυναμεί με μια ήπια νεφρική ανεπάρκεια.
Σε περίοδο γράμμωσης έχουμε αμμωνιαιμία με χαρακτηριστικό τη έντονη οσμή στον ιδρώτα και απόπνοια οξόνης (οσμή ξινού μήλου) λόγω των παραγόμενων κετοσωμάτων.
Σε έντονη μυϊκή καταπόνηση έχουμε μικροσκοπική αιματουρία (ροζ χρώμα στα ούρα), κυλίνδρους στα ούρα (μικροσκοπική απεικόνιση), μυοσφαιρινουρία (ροζ χρώμα στα ούρα), αύξηση της κρεατινοκινάσης στο αίμα (CPK) και απελευθέρωση μυογλοβίνης.
Αυτό προκαλεί επιβάρυνση του νεςφρικού σπειράματος.
Η ελάττωση της απέκκρισης του ασβεστίου στα ούρα οδηγεί σε υπερασβεστιαιμία, με συμπτώματα όπως αδυναμία, εύκολη κόπωση, υπέρταση, και νεφρολιθίαση.
Σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις έχουμε το νεφροβλάστωμα, ή όγκο του Wilms. Νεφρεκτομή και μεταμόσχευση νεφρού είναι η μόνη αντιμετώπιση.