Οι αναστολείς αρωματάσης αποτελούν σημαντικό μέρος της θεραπείας για τον ορμονοευαίσθητο καρκίνο του μαστού.
Συγχρόνως είναι και απαραίτητα για την αποφυγή της αρωματοποίησης που προκαλείται από τα ΑΑΣ, αλλά και στην ορμονική αποκατάσταση ενός αθλητή μετά από ένα κύκλο (PCT).
Η μια κατηγορία αντι-οιστρογονικών φαρμάκων (SERM’s) δρα επιλεκτικά σε συγκεκριμένους ιστούς (ταμοξιφαίνη, κλομιφαίνη), ενώ οι σύγχρονοι αναστολείς της αρωματάσης (ΑΙ) εμποδίζουν το ένζυμο αρωματάση που μετατρέπει τα ανδρογόνα σε οιστρογόνα με μια διαδικασία που ονομάζεται αρωματοποίηση.
Αυτές οι ουσίες (αναστροζόλη, λετροζόλη, εξεμεστάνη) έχουν την ιδιότητα, να καταστέλλουν τα οιστρογόνα σε μέγιστο βαθμό περιφερικά σε όλους τους ιστούς.
Τα τελευταία χρόνια αναφέρεται ολοένα και περισσότερο μια συχνή ανεπιθύμητη ενέργεια των αναστολέων αρωματάσης, που μπορεί να επιβαρύνει έναν αθλητή.
Είναι η λεγόμενη «αρθραλγία των αναστολέων αρωματάσης» (AI-induced arthralgia, AIA), που εμφανίζεται στο 30% των ατόμων κατά τη διάρκεια της χρήσης.
Η συμπτωματολογία περιλαμβάνει πόνους στις αρθρώσεις, με συχνότερη τη συμμετρική προσβολή των καρπών, των γονάτων, των αστραγάλων-ποδοκνημικών, των αγκώνων και των ώμων.
Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, την πρωινή δυσκαμψία, τις μυαλγίες και την περιορισμένη κινητικότητα στο προσβεβλημένο μέρος κυρίως του χεριού ή του καρπού.
Οι εργαστηριακές και απεικονιστικές εξετάσεις είναι φυσιολογικές και απαιτούνται για να αποκλεισθεί μια τραυματική, φλεγμονώδης ή αυτοάνοσης αιτιολογίας αρθρίτιδα.
Ο μηχανισμός με τον οποίο η ελάττωση των οιστρογόνων συμβάλλει στην εκδήλωση της «αρθραλγίας των αναστολέων αρωματάσης», δεν έχει διευκρινισθεί πλήρως.
Έχει βρεθεί ότι τα οιστρογόνα έχουν φυσικούς υποδοχείς αναστολής του πόνου, μια εξελικτική προσαρμογή που έγινε για να βοηθήσει τις γυναίκες να ανέχονται καλύτερα τον πόνο κατά τη διάρκεια του τοκετού, όπου τα επίπεδα των οιστρογόνων είναι ιδιαίτερα αυξημένα.
Συνεπώς η ελάττωση των οιστρογόνων κάνει πιο ευάλωτο το σώμα στην αίσθηση του άλγους.
Επίσης τα υψηλά επίπεδα των οιστρογόνων καταστέλλουν την παραγωγή φλεγμονωδών κυτοκινών, όπως η ιντερλευκίνη-1 (IL-1) και ο παράγοντας νέκρωσης των όγκων-α (TNF-α), ενώ τα χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων αυξάνουν την παραγωγή τους.
Οι φλεγμονώδεις κυτοκίνες συνδέονται με την παθογένεια της αρθρίτιδας τόσο στην εμμηνόπαυση, όσο και κατά τη χορήγηση των αναστολέων αρωματάσης.
Τέλος τα οιστρογόνα λόγω της κατακράτησης νερού και νατρίου διατηρούν το υγρό στις αρθρώσεις, τις ενυδατώνουν, οπότε οι τριβές και το αίσθημα του πόνου αμβλύνεται.
Ο μέσος χρόνος έναρξης των συμπτωμάτων είναι περίπου 4 εβδομάδες.
Μελέτες έδειξαν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά του συνδρόμου του καρπιαίου σωλήνα μετά από χρήση αναστροζόλης και εξεμεστάνης σε σύγκριση με την ταμοξιφαίνη.
Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι οι αναστολείς της αρωματάσης δεν προκαλούν πραγματική βλάβη της άρθρωσης με καταστροφή των αρθρικών επιφανειών, χόνδρων, συνδέσμων και μυών που την περιβάλλουν.
Απλώς καταστέλλοντας τα οιστρογόνα, ελαττώνουν τον ουδό του πόνου και συνεπώς η αντίληψη του πόνου γίνεται πιο έντονη.
Ως εναλλακτική αγωγή προτείνεται η χρήση SERM’s που δρουν επιλεκτικά οιστρογονικά στο ήπαρ και αντιοιστρογονικά στο μαζικό αδένα με την ιδιότητα να καταλαμβάνουν τον υποδοχέα της οιστραδιόλης, χωρίς να σταματούν τη δράση της αρωματάσης στο μαζικό αδένα και στο υποδόριο.
Έτσι δεν περιορίζεται στο ελάχιστο η κατακράτηση ύδατος και η αρθραλγία ως εκ τούτου.
Επίσης η χρήση υαλουρονικού οξέος σε υγρή μορφή δρα ενυδατικά, σε συνδυασμό με υδρολυμένο κολλαγόνο και το συνδυασμό γλουκοζαμίνης-χονδροιτίνης.
Αυτές αποτελούν γλυκοπρωτεΐνες, που ενυδατώνουν τις αρθρικές επιφάνειες και τον υαλώδη χόνδρο.
Η χρήση ασκορβικού οξέος σε εστερική μορφή (βιταμίνη C) συμβάλλει στη βιοσύνθεση της πρωτεΐνης του κολλαγόνου.
Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (NSAID’s) από τη μια καταστέλλουν τη φλεγμονή και τον πόνο και από την άλλη σαμποτάρουν το φαινόμενο της μυϊκής φλεγμονής μέσω προσταγλανδινών.
Επιπρόσθετα, έχουν και γαστροπληγικά φαινόμενα στο ανώτερο γαστρεντερικό (στομάχι, δωδεκαδάκτυλο).
Συμπερασματικά, ως εναλλακτική δράση προτιμούμε τα ιχθυέλαια DHA/EPA μαζί με την προληπτική χρήση συμπληρωμάτων για τις αρθρώσεις (κολλαγόνο-υαλουρονικό-χονδροιτίνη-γλουκοζαμίνη-βιταμίνη C).