Η αποκατάσταση του άξονα ΗΡΤΑ επιτυγχάνεται με τη χρήση του πεπτιδίου της βήτα- χοριακής γοναδοτροπίνης (β-HCG), των αντι-οιστρογόνων (SERM’s) και των αναστολέων αρωματάσης (ΑRO INH).
Μετά την ολοκλήρωση ενός κύκλου ο αθλητής θα πρέπει να περιμένει μια εβδομάδα, ώστε η εξωγενής τεστοστερόνη που έλαβε να αποβληθεί, προκειμένου να ξεκινήσει η χορήγηση της βήτα- χοριακής γοναδοτροπίνης (β-HCG).
Συνήθως για τους αργούς εστέρες (προπιονικός-συπιονικός), απαιτούνται μέχρι και δέκα μέρες (χρόνος ημισείας ζωής).
Το πεπτίδιο που παράγει ο πλακούντας, αποτελεί μιμητή της ωχρινοτρόπου ορμόνης και συνεπώς ενεργοποιεί την παραγωγή της ωχρινοτρόπου ορμόνης (LHRH=>LH), που με τη σειρά της θα προκαλέσει την ενδογενή παραγωγή τεστοστερόνης από τα κύτταρα Leydig των όρχεων.
Η HCG – ως καθεαυτό γοναδοτροπίνη- είναι προφανές ότι αναστέλλει την GnRH στον υποθάλαμο.
Η χορήγηση της β-HCG θα γίνει σε πρώτη φάση, προκειμένου να διαπιστώσουμε εάν αναστρέφεται η σμίκρυνση των όρχεων, κάτι που παρατηρείται και στον πρωτοπαθή υπογοναδισμό.
Οι τιμές ολικής και ελεύθερης τεστοστερόνης είναι χαμηλές, ενώ αντιδραστικά η ωχρινοτρόπος (LH) και η θυλακιοτρόπος ορμόνη (FSH), βρίσκονται σε υψηλές τιμές.
Το σύνηθες πρωτόκολλο παρέχει την ενδομυϊκή-υποδόρια χορήγηση 1.500 διεθνών μονάδων (iu) κάθε τρεις ημέρες (72ώρες), για δύο εβδομάδες.
Συνολικά δηλαδή περί τις 9.000 iu σε διάστημα δύο εβδομάδων (έξι παρεντερικές χορηγήσεις). Συνήθως η δοσολογία των 5000 iu χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις κρυψορχίας σε αγόρια προεφηβικής ηλικίας. Στα παιδιά αυτά οι όρχεις μπορεί να βρίσκονται ενδοκοιλιακά (οπισθοπεριτοναϊκά), ή μέσα στον βουβωνικό πόρο και δεν έχουν κατέλθει μέσω του πόρου στο όσχεο.
Στους χρήστες ΑΑΣ οι όρχεις έχουν υποστεί σμίκρυνση, ως αποτέλεσμα της εξωγενούς χορήγησης τεστοστερόνης (ομοιοστατικός μηχανισμός), κάτι που επανέρχεται με την αγωγή-χορήγηση της βήτα χοριακής γοναδοτροπίνης.
Κατάχρηση της β-HCG (>5000iu) και παρατεταμένη χρήση της (μεγαλύτερης των τεσσάρων εβδομάδων), θα προκαλέσει μαστίγωμα των όρχεων και εξοικείωση των υποδοχέων της ωχρινοτρόπου ορμόνης με αρνητικό αποτέλεσμα στα κύτταρα Leydig των όρχεων.
Η παρατεταμένη χρήση υπερδοσολογίας β-HCG οδηγεί επίσης σε οιδήματα και γυναικομαστία.
Όχι λόγω του ότι το πεπτίδιο καθ’ αυτό αρωματίζει, αλλά διότι έμμεσα αυξάνεται η ενδογενή παραγωγή τεστοστερόνης, που ως γνωστόν μέσω της αρωματάσης μετατρέπεται σε βήτα οιστραδιόλη (Ε2).
Στο δεύτερο στάδιο της ορμονικής αποθεραπείας η κιτρική κλομιφαίνη (ανήκει στην κατηγορία των SERMs), θα δράσει μέσω ελάττωσης της βήτα οιστραδιόλης (Ε2) στον υποθάλαμο, που με τη σειρά της θα διεγείρει την GnRH στον υποθάλαμο, για την παραγωγή των LH και FSH στην αδενουπόφυση.
Μ’ αυτόν τον τρόπο -που είναι αντίθετος μηχανισμός από εκείνον της βήτα χοριακής γοναδοτροπίνης- θα αυξηθεί η ενδογενής παραγωγή τεστοστερόνης και η διαδικασία της σπερματογένεσης στις γονάδες (κύτταρα Sertoli).
Το δεύτερο στάδιο της ορμονικής αποθεραπείας κρατά επίσης δύο εβδομάδες, όπου η κιτρική κλομιφαίνη δίνεται αρχικά σε ποσότητα 50mg, ενώ η ταμοξιφαίνη σε 20mg.
Κατόπιν μιας εβδομάδας, οι ποσότητες αυτές ελαττώνονται στο 50% (25mg & 10mg).
Η κλομιφαίνη λόγω του ότι έχει μισή αντι-οιστρογονική δράση (καταλαμβάνει τον υποδοχέα των οιστρογόνων), ελαττώνει την πιθανή αύξηση της βήτα οιστραδιόλης (Ε2), που ενδέχεται να προκλήθηκε κατά το πρώτο στάδιο του PCT (HCG).
Ελαττώνει τα οιστρογόνα επιλεκτικά, δηλαδή σε συγκεκριμένους ιστούς (όπως στο μαζικό αδένα, στο λιπώδη ιστό).
Το γεγονός όμως ότι έχει οιστρογονικές ιδιότητες σε άλλους ιστούς, επιφέρει και τις ανάλογες συνέπειες.
Έτσι μπορεί να προκαλέσει δυσθυμία λόγω αύξησης των οιστρογόνων, αλλά και ελάττωση της λιπο-πρωτεΐνης χαμηλής πυκνότητας (LDL) στο ηπατικό παρέγχυμα, συμβάλλοντας στη βελτίωση του αθηρωματικού κλάσματος και προφίλ.
Για την ικανοποιητική αποκατάσταση του άξονα HPTA σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και άλλοι παράγοντες.
Η κατάλληλη χρονική στιγμή που επιλέγεται να γίνει, η σωστή διατροφή και χρήση συμπληρωμάτων (supplementation) και η σωματική άσκηση.
– Η βιοσύνθεση των στεροειδών (ανδρογόνων, οιστρογόνων) είναι μια διαδικασία που ξεκινά από το στεροειδές μόριο της χοληστερόλης, η οποία συντίθεται στο ηπατικό παρέγχυμα.
Συνεπώς μια δίαιτα με πολύ χαμηλή περιεκτικότητα σε χοληστερόλη και απαραίτητα λιπαρά οξέα- EFA’s (ακόρεστα-UFA’s, πολυακόρεστα-PUFA’s, μονοακόρεστα-MUFA’s) θα έχει αρνητική επίδραση στην αποκατάσταση του άξονα.
– Ο ψευδάργυρος είναι ένα βασικό στοιχείο που δρα ως καταλύτης σε διάφορες βιοχημικές οδούς και ιδιαίτερα στην παραγωγή τεστοστερόνης.
Ο ψευδάργυρος είναι απαραίτητος για την παραγωγή καλής ποσότητας και ποιότητας σπέρματος.
Η έλλειψή του είναι μια από τις κύριες αιτίες υπογονιμότητας στον άνδρα.
Το συμπλήρωμα ΖΜΑ (ψευδάργυρος, μαγνήσιο, βιταμίνη Β6) βοηθά στην παραγωγή φυσικής τεστοστερόνης, σε συνδυασμό με το βότανο tribulus και παραπλήσια του.
Τα υψηλά επίπεδα καφεΐνης, το κάπνισμα, το άγχος και το αλκοόλ προκαλούν μείωση των επιπέδων του ψευδαργύρου στον οργανισμό, ενώ το τσάι μπορεί να εμποδίσει την απορρόφηση του μετάλλου.
– Η αναερόβια άσκηση – κυρίως ως ασκήσεις με βάρη/αντιστάσεις και sprint- θα προσφέρει καλύτερο αναβολικό περιβάλλον μέσω της αύξησης της τεστοστερόνης και της HGH.
Η υψηλής έντασης και μικρής διάρκειας-sprint δεν καταβολίζει μέσω παραγωγής κορτιζόλης, απεναντίας αυξάνει την παραγωγή της αναβολικής τεστοστερόνης και συντηρεί τον υπάρχοντα μυϊκό ιστό.
Η παρατεταμένη αερόβια άσκηση αντοχής μπορεί να κοστίσει στη μυϊκή μάζα, αφού η κορτιζόλη μια αντιφλεγμονώδης ορμόνη, είναι υπεύθυνη για την απώλεια μυϊκού ιστού.